TARIMBİR

Tarım Danışmanları Birliği

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Buğday üretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar

ePosta Yazdır PDF

 

Çiftçi Mektubu-6

Buğday dünya genelinde ve ülkemizde çok geniş bir yayılma göstermiş çeşitli iklim ve toprak şartlarına uyum sağlayan bir bitkidir. Ancak yinede bulunulan bölgenin iklim şartlarına en uygun çeşidin seçilmesi oldukça önem taşımaktadır. Nitekim bazı ekmeklik buğday çeşitleri kar örtüsü altında -35 dereceye kadar dayanabildikleri halde bazıları -10 derecede bile zarar görebilmektedir. Bu nedenle çeşit seçiminde soğuklara dayanıklılık  önemle göz önünde bulundurulmalıdır. Buğday belirgin bir toprak seçiciliği göstermez. Genellikle tınlı alüviyal topraklar buğday için uygundur. Çeşit seçimi : Bölgemiz (Ankara) için tavsiye edilen Ekmeklik buğday çeşitleri şunlardır;
Bezostaya-1, Gerek-79, Kıraç-66, Atay-85, Sultan-95, Kırgız-95, Pehlivan, Gün-91, Ikizce-96, Yakar-99, Aytin-98, Demir-2000,Bayraktar-2000, Karahan-99, Konya-2002, Altay-2000, Sönmez-01, Harmankaya-99, Yunak, Eser, Tosunbey, Esperia ,Alpu-01, Prostor...
Makarnalik olarak bölgemizde tavsiye edilen çeşitler de Kunduru-1149, Altin 40/98, Ankara-98, Kızıltan-91, Yelken-2000, Mirzabey-2000’dir. Bunların dışında diger bölgelerin bilhassa ılıman ve geçit bölgelerin iklim şartlarına uyan çeşitlerin bölgemizde ekimi durumunda, üşüme dolaysıyla zarar görülebileceği bilinmelidir. Bilindiği üzere tarımsal üretimin kendine has özellikleri vardır. Iyi verim almak için her bir ürüne uygun toprak isleme metodunun uygulanması gerekmektedir. Kuru koşullarda nadas uygulamalı buğday tarımı yapılıyorsa, burada amaç toprakta suyun birikmesi-rutubet artması olduğundan. yapılan toprak islemelerinde; toprağın fazla hareket ettirilmesine, yırtarak isleme durumuna dikkat edilmeli ve yabancı otlarla zamanında ikileme ve üçleme yapılarak yağışlardan en iyi şekilde yararlanılmalıdır. Yağışın yeterli olduğu alanlarda toprak isleme, her yıl farklı derinlikte yapılmalı, bu sayede pulluk tabanı oluşması engellenmeye çalışılmalıdır. Bu yapılmadığı takdirde oluşan sert tabaka bitki köklerinin derinlere inmesine, su ve besin maddelerine ulaşmasına engel olacağından, bu olumsuzluğun giderilmesi için her yıl farklı derinliklerde toprak islemesi yapılmalıdır. Bu arada   3-4 yılda bir dip kazan ile 60 cm derinden isleme yapılarak söz konusu tabaka bozulmalıdır. Bölgemizde güzlük ekimler için en uygun zaman 5 Eylül-25 Ekim tarihleri arasıdır. Bu tarihlerde ekilen buğdayın çim kökleri kışa kadar gelişecek, ki bu sayede kışı geçirecek ve kıştan çıktıktan sonra baharda çabucak gelişerek, mahsule yatacaktır. Havaların yağışlı geçmesi durumunda, birkaç  haftalık ekim gecikmesi olabilir.Ekim yapılırken, tohumluk miktarı olarak sertifikalı tohumlarda dekara 18-20 kg önerilmektedir. Bu miktarı tohum yatağının hazırlanma durumu, kullanılan ekim makinesi veya isçilik şartları etkilese de uygun şartlarda 18-20 kg dan daha fazla tohum kullanılmamalıdır. Çünkü özellikle kurak şartlarda atılan fazla tohum, ileride bitki sıklığından dolayı susuzluğa bağlı yanmalara sebep olmaktadır. Uygun sıklıkta ekilen tohum; yağışının iyi olduğu yıllarda zaten kardeşlenmeyi arttırarak tarlayı kapatacaktır. Sulu şartlarda ise sık ekim cılız dane ve kalite sorunlarına sebep olmaktadır.  Ekim sırasında tohumlar mantari  hastalıklara, ekin kurduna (zabrus) karşı ilaçlanmış olmalı, toprak tahlillerinde eksikliği belirtilen Çinko elementi ile kaplanmış olmalıdır. Toprak analiz sonuçlarına göre gübreleme yapılmalıdır. Gübrelemede esas olan toprakta eksik olan bitki besin maddesini, toprağın yapısına uygun formdaki gübreler tercih edilerek, tarladan kalkacak sap ve dane miktarına göre gübre miktarının belirlenmesidir. Genel olarak kuru tarım alanlarında 6-7 kg saf azot ve 7-8 kg Saf fosfor sağlayacak şekilde gübreleme yapmak gerekir. Sulu alanlarda ise 12 -14 kg saf azot ve 8-10 kg saf fosfor kullanılmalı, çeşidin verim potansiyeline ve sulama sayısına göre miktar ayarlanmalıdır. Makarnalık buğdaylarda gübreleme ve sulama zaman ve miktarlarının iyi ayarlanamaması durumunda, buğdayda dönmeye ( Ala getirme) sebep olacağından, aşırı gübreleme ve sulamadan kaçınılmalıdır.      

Kullanılan yabancı ot ilaçları her yıl değiştirilmelidir. Bu şekilde tarlamızda bulunan yabancı otların ilaçlara karşı oluşan mukavemeti kırılmalıdır.

iklim şartları göz önüne alınarak sulama zamanına ve miktarına karar verilmeli, sapa kalkma döneminde sulama ihmal edilmemeli, çiçeklenmeden önce ve sonra su vermeye çalışılmalıdır. Verilecek su miktarı tarla ve iklim şartlarına göre belirlenmelidir.

Hasat zamanı, danedeki nem miktarı %13,5 e düştüğü zamandır. Hasatta geç kalınır ve nem %12 in altına düşerse fabrikasyon işlemleri zorlaşmakta ve kalite bozulmaktadır.